Rusya, ABD’nin İsrail-Filistin meselesinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ni devre dışı bıraktığını savundu. Açıklama, Gazze savaşı sonrası diplomatik denklemin yeniden tartışıldığı bir dönemde geldi.
Rusya, İsrail-Filistin meselesinde yürütülen diplomatik süreçte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin devre dışı bırakıldığını öne sürerek ABD’yi sert biçimde eleştirdi. Moskova’nın bu çıkışı, yalnızca bir diplomatik itiraz değil; Orta Doğu’daki çözüm arayışlarının hangi zemin üzerinden yürütüleceğine dair daha geniş bir güç mücadelesinin de işareti olarak okunuyor.
Rusya’nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Anna Evstigneeva’nın açıklaması, Washington’un son yıllarda Filistin dosyasında izlediği yaklaşımın yeniden tartışılmasına yol açtı. Evstigneeva, ABD’nin çözüm sürecinde BMGK’yi devre dışı bırakmasından duydukları “üzüntüyü” dile getirirken, Moskova’nın mesajı netti: Filistin meselesi, tek taraflı diplomatik kanallarla değil, uluslararası meşruiyet zemininde ele alınmalı.
Bu eleştirinin arka planında, BMGK’nin uzun süredir Filistin konusunda etkili bir karar üretmekte zorlanması bulunuyor. Konsey, daimi üyelerin veto hakkı nedeniyle sık sık kilitleniyor; özellikle ABD’nin İsrail’i koruyan tutumu, Filistin lehine bağlayıcı kararların önünü defalarca kapattı. Bu nedenle Rusya’nın itirazı, bir yandan ilkesel bir BM savunusu gibi görünse de diğer yandan Washington’un bölgesel nüfuzuna karşı siyasi bir pozisyon alma anlamı da taşıyor.
İsrail-Filistin çatışması, son dönemde özellikle Gazze’de yaşanan ağır insani tablo nedeniyle yeniden küresel gündemin merkezine yerleşmiş durumda. Ateşkes çağrıları, insani yardım koridorları ve kalıcı çözüm arayışları sürerken, hangi platformun belirleyici olacağı da ayrı bir tartışma başlığına dönüşüyor. Rusya, BMGK’nin dışlandığı her senaryonun, çözümü daha da zayıf ve daha tartışmalı hale getireceği görüşünde. Bu yaklaşım, BM sisteminin meşruiyet krizine dair daha genel bir eleştiriyi de içinde barındırıyor.
ABD açısından bakıldığında ise Washington, Orta Doğu diplomasisinde çoğu zaman BM’den ziyade kendi doğrudan temaslarını, arabuluculuk girişimlerini ve bölgesel ortaklarını ön plana çıkarıyor. Ancak bu yöntem, özellikle Filistin tarafında, sürecin dengeli ve kapsayıcı olmadığı eleştirilerine neden oluyor. Rusya’nın son çıkışı da tam bu noktada, “çözüm” ile “yönetim” arasındaki farkı yeniden gündeme taşıyor: Bir krizi diplomatik olarak idare etmek başka, uluslararası hukuk ve BM çerçevesinde kalıcı çözüm üretmek başka bir şey.
Türkiye açısından bu tartışma yakından izleniyor. Ankara, Filistin meselesinde iki devletli çözüm vurgusunu sürdürürken, uluslararası kurumların etkinliğinin korunmasını da önemsiyor. BMGK’nin devre dışı kalması, yalnızca diplomatik bir prosedür sorunu değil; sahadaki insani krizin uzaması, siyasi çözümün ertelenmesi ve bölgesel istikrarsızlığın derinleşmesi anlamına geliyor. Bu nedenle Rusya’nın eleştirisi, Türkiye’nin de savunduğu çok taraflılık ilkesine temas eden bir boyut taşıyor.
Öte yandan Moskova’nın bu dosyada yalnızca “BM savunucusu” olarak konumlanmadığı da unutulmamalı. Rusya, küresel sistemde ABD hegemonyasına karşı yürüttüğü siyasi söylemi, Orta Doğu başlıklarında da sık sık öne çıkarıyor. Bu nedenle açıklama, bir yandan uluslararası hukuk ve kurumlar adına yapılmış görünse de diğer yandan büyük güç rekabetinin Filistin dosyasına nasıl yansıdığını da gösteriyor. Filistin meselesi, bu açıdan, yalnızca bir çatışma değil; küresel diplomasi mimarisinin de test alanı olmaya devam ediyor.
Sonuç olarak Rusya’nın çıkışı, İsrail-Filistin sorununda çözümün hangi kanaldan ilerlemesi gerektiğine dair tartışmayı yeniden alevlendirdi. BMGK’nin dışarıda bırakıldığı bir süreç, taraflar arasında güven üretmekten çok yeni kırılmalar yaratabilir. Bu nedenle önümüzdeki dönemde asıl soru, ABD’nin tek başına yön verdiği girişimlerin mi, yoksa BM şemsiyesi altındaki çok taraflı diplomasinin mi daha etkili olacağı olacak.
