Gazze Şeridi’nde yaşayan Filistinliler, Ekim 2023’ten bu yana süren İsrail saldırılarının 1948 Nekbe’siyle kıyaslanamayacak ölçüde ağır olduğunu söylüyor. Bu değerlendirme, savaşın hafıza, kimlik ve gelecek üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıyor.
Gazze Şeridi’nde yaşayan Filistinliler, Ekim 2023’ten bu yana devam eden İsrail saldırılarının, atalarının 1948’de yaşadığı Nekbe ile kıyaslanamayacak kadar ağır olduğunu söylüyor. Bu ifade yalnızca bir tarih karşılaştırması değil; aynı zamanda Gazze’de yaşanan yıkımın, Filistin hafızasında bile yeni bir eşik oluşturduğuna işaret ediyor. Savaş uzadıkça, yıkımın boyutu da yalnızca askeri değil, toplumsal ve kuşaklar arası bir travmaya dönüşüyor.
Nekbe, Filistinliler için 1948’de yaşanan kitlesel yerinden edilme, mülksüzleşme ve dağılmanın adı. O dönem yüzbinlerce Filistinli evlerini terk etmek zorunda kalmış, bu tarih kolektif hafızada kalıcı bir kırılma olarak yer etmişti. Gazze’deki Filistinlilerin bugünkü sözleri ise, yaşananların artık sadece geçmişteki felaketin tekrarı değil, onu aşan bir yıkım düzeyine ulaştığı yönünde güçlü bir tanıklık sunuyor. Bu tanıklık, savaşın sayılarla ölçülemeyen insani boyutunu da görünür kılıyor.
Gazze’deki durumun Nekbe ile kıyaslanamamasının temel nedeni, yıkımın sürekliliği ve yoğunluğu. 1948’deki yerinden edilme, Filistin tarihinin en ağır dönemeçlerinden biri olarak anılsa da bugün Gazze’de insanlar yalnızca evlerini değil, mahallelerini, altyapıyı, sağlık sistemini ve gündelik yaşamın tüm unsurlarını kaybediyor. Bu nedenle mevcut tablo, bir göç ve dağılma hikâyesinden çok, yaşam alanının sistematik biçimde ortadan kalkması olarak tarif ediliyor.
Bu değerlendirme, uluslararası kamuoyunda da önemli bir anlam taşıyor. Filistinlilerin kendi hafızaları üzerinden yaptığı bu karşılaştırma, savaşın yalnızca askeri bir çatışma değil, aynı zamanda bir halkın tarihsel sürekliliğine yönelik derin bir darbe olduğunu ortaya koyuyor. Gazze’deki yıkımın büyüklüğü, mültecilik meselesini yeniden merkezine alırken, bölgedeki siyasi çözümsüzlüğün ne kadar kalıcı hale geldiğini de gösteriyor.
Türkiye açısından bakıldığında ise bu haber, hem toplumsal duyarlılık hem de dış politika boyutuyla yakından izleniyor. Gazze’de yaşananlar, Türkiye kamuoyunda güçlü bir insani tepki üretmeye devam ederken, Ankara’nın Filistin meselesine ilişkin diplomatik dili de bu ağır insani tabloya göre şekilleniyor. Filistinlilerin Nekbe ile bugünü kıyaslamaktan bile kaçınması, Türkiye’de de savaşın boyutlarına dair algıyı derinleştiren bir unsur olarak öne çıkıyor.
Öte yandan bu tür tanıklıklar, uluslararası hukuk ve insan hakları tartışmalarını da canlı tutuyor. Zira bir halkın kendi tarihindeki en büyük felaketle bugünkü durumu karşılaştırıp bugünü daha ağır bulması, yalnızca duygusal bir ifade değil; aynı zamanda sahadaki gerçekliğin ne kadar sertleştiğinin göstergesi. Gazze’deki yıkımın uzun vadeli sonucu, yalnızca bugünün kayıplarıyla sınırlı kalmayacak; kuşaklar boyunca sürecek bir hafıza, travma ve yeniden inşa mücadelesi bırakacak.
