ABD’nin, Trump’ın 20 maddelik planını Gazze’de Hamas’ın kontrol etmediği bölgelerde başlatmak istediği ileri sürüldü. İddia, savaş sonrası yönetim ve yeniden inşa tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
ABD’nin Gazze için hazırladığı planın, Hamas’ın kontrolü dışındaki bölgelerde hayata geçirilmek istenmesi, savaşın gölgesinde şekillenen yeni diplomatik denklemin en dikkat çekici başlıklarından biri haline geldi. İddiaya göre Washington, Başkan Donald Trump tarafından önerilen 20 maddelik çerçeveyi, Gazze yönetimi ve yeniden yapılanma sürecinin ilk adımı olarak bu alanlarda uygulamaya koymak istiyor. Bu yaklaşım, yalnızca insani yardım ve altyapı onarımı tartışmalarını değil, savaş sonrası siyasi otoritenin kim tarafından ve hangi meşruiyetle kurulacağı sorusunu da yeniden gündeme taşıyor.
Planın Hamas’ın denetiminde olmayan bölgelerden başlatılmasının düşünülmesi, sahadaki fiili bölünmüşlüğün diplomatik bir araca dönüştürülmek istendiğine işaret ediyor. Gazze’de aylardır süren yıkım, yerinden edilme ve temel hizmetlerin çökmesi, yeniden inşa başlığını uluslararası gündemin merkezine yerleştirmiş durumda. Ancak bu tür bir adım, yardımın dağıtımı ile siyasi kontrolün birbirinden ayrılıp ayrılamayacağı sorusunu da beraberinde getiriyor. Çünkü Gazze’de atılacak her teknik adım, kaçınılmaz biçimde güvenlik, temsil ve egemenlik tartışmalarına bağlanıyor.
ABD’nin böyle bir strateji izlemesi halinde, amaç yalnızca enkaz kaldırmak ya da altyapı onarmak olmayacak. Aynı zamanda Hamas’ın etkisinin sınırlı olduğu alanlarda yeni bir idari modelin test edilmesi hedeflenebilir. Bu da, savaş sonrası Gazze’de geçici yönetim, yerel aktörlerin rolü ve uluslararası gözetim mekanizmaları gibi başlıklarda yeni bir çerçeve anlamına gelir. Fakat bu çerçevenin başarıya ulaşması, sahadaki güvenlik koşullarına ve Filistinli gruplar arasındaki siyasi dengelere bağlı olacak.
Öte yandan planın uygulanma biçimi, bölgesel aktörlerin tutumunu da doğrudan etkileyecek. Mısır, Katar ve Ürdün gibi ülkelerin, Gazze’nin geleceğine ilişkin her formülde belirleyici diplomatik kanallar olarak öne çıktığı biliniyor. ABD’nin Hamas dışı bölgelerden başlatacağı bir yeniden yapılanma girişimi, bu ülkelerin destek vereceği bir insani model olarak görülebileceği gibi, Filistin içi siyasi dengeyi zayıflatabilecek bir dış müdahale olarak da yorumlanabilir. Bu nedenle planın teknik içeriği kadar, hangi siyasi zeminde sunulduğu da kritik önem taşıyor.
Gazze’nin geleceği konusunda en zor sorulardan biri, yeniden inşanın kimin adına yapılacağı. Savaşın ardından kurulacak her mekanizma, yalnızca binaları değil, meşruiyet ilişkilerini de yeniden inşa etmek zorunda kalacak. Hamas’ın dışlandığı bir model, bazı çevrelerce güvenlik ve yönetim açısından pragmatik bulunabilir; ancak Filistin toplumunun geniş kesimlerinde temsil krizini derinleştirme riski de taşıyor. Bu durum, kısa vadeli istikrar arayışı ile uzun vadeli siyasi çözüm arasındaki gerilimi daha da belirgin hale getiriyor.
Türkiye açısından bakıldığında ise Gazze’de atılacak her adım, yalnızca insani boyutuyla değil, diplomatik ve siyasi sonuçlarıyla da önem taşıyor. Ankara, savaşın başından bu yana sivillerin korunması, kalıcı ateşkes ve Filistinlilerin kendi geleceğini belirleme hakkı vurgusunu öne çıkarıyor. ABD’nin Hamas dışı bölgelerde başlatmak istediği bir plan, eğer Filistinlilerin rızası ve kapsayıcı bir siyasi çerçeve olmadan ilerlerse, bölgede yeni bir kırılma yaratabilir. Bu da Türkiye’nin yakından izlediği Filistin meselesinde, insani yardım ile siyasi çözüm arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme taşıyacaktır.
Sonuç olarak, Washington’ın Gazze planını Hamas’ın kontrolü dışındaki alanlarda başlatma fikri, savaş sonrası döneme dair umutlarla riskleri aynı anda barındırıyor. Bir yanda yıkılmış bir coğrafyada hayatı yeniden kurma çabası, diğer yanda ise parçalı yönetim ve siyasi meşruiyet sorunu var. Gazze’de kalıcı bir çözümün yalnızca yeniden inşa projeleriyle değil, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir siyasi mutabakatla mümkün olacağı gerçeği ise değişmiyor.
