Avrupalı uzmanlar, AB’nin Soğuk Savaş’tan bu yana en riskli güvenlik ortamıyla karşı karşıya olduğunu söylüyor. Bu tabloda Türkiye gibi bölgesel güçlerle işbirliğinin, Avrupa’nın ABD’ye bağımlılığını azaltmada kritik olacağı vurgulanıyor.
Avrupa Birliği, uzun süredir alıştığı güvenlik düzeninin çözülmeye başladığı bir döneme giriyor. Avrupalı uzmanların değerlendirmelerine göre kıta, Soğuk Savaş’tan bu yana en tehlikeli güvenlik ortamlarından biriyle karşı karşıya ve bu durum, Brüksel’i dış politika ile savunma mimarisini yeniden düşünmeye zorluyor.
Bu tartışmanın merkezinde ise Türkiye var. Uzmanlara göre AB’nin ABD’ye olan güvenlik bağımlılığını azaltabilmesi için yalnızca kendi savunma kapasitesini artırması yetmeyecek; aynı zamanda Türkiye gibi bölgesel güçlerle daha sistemli ve daha derin işbirliği geliştirmesi gerekecek. Bu yaklaşım, Avrupa’nın güvenlik denkleminde Ankara’nın öneminin geçici bir başlık değil, yapısal bir unsur haline geldiğini gösteriyor.
Söz konusu değerlendirmeler, Avrupa’nın son yıllarda art arda yaşadığı krizlerin ardından daha da anlam kazanıyor. Ukrayna savaşı, enerji güvenliği, sınırların korunması, düzensiz göç baskısı ve Orta Doğu’daki istikrarsızlık, AB’nin yalnızca ekonomik bir birlik olarak ayakta kalmasının yeterli olmadığını ortaya koydu. Güvenlik alanında dış aktörlere bağımlı bir Avrupa’nın, kriz anlarında karar alma kapasitesinin sınırlı kaldığı yönündeki eleştiriler giderek güçleniyor.
Türkiye’nin bu tabloda öne çıkmasının nedeni yalnızca coğrafi konumu değil. Ankara, Karadeniz’den Doğu Akdeniz’e, Balkanlar’dan Orta Doğu’ya uzanan geniş bir hatta hem diplomatik hem de askeri kapasiteye sahip az sayıdaki aktörden biri olarak görülüyor. Bu da onu, Avrupa’nın çevresinde biriken riskleri yönetmek isteyen başkentler için vazgeçilmez bir ortak haline getiriyor. Özellikle sınır güvenliği, savunma sanayii, istihbarat paylaşımı ve bölgesel kriz yönetimi gibi alanlarda Türkiye’nin rolü, Avrupa’da daha sık tartışılıyor.
Ancak bu yeni yakınlaşma ihtimali, otomatik bir uyum anlamına gelmiyor. AB ile Türkiye arasındaki ilişkiler uzun süredir inişli çıkışlı bir seyir izliyor; siyasi farklılıklar, üyelik sürecindeki tıkanıklık ve karşılıklı güvensizlik zaman zaman işbirliği alanlarını daraltıyor. Buna rağmen güvenlik gerçekliği, tarafları yeniden pragmatik bir zeminde buluşturuyor. Avrupa için soru artık Türkiye ile işbirliği yapılıp yapılmayacağı değil, bunun hangi çerçevede ve ne ölçüde kurumsallaştırılacağı.
Bu gelişmenin Türkiye açısından da önemli sonuçları var. Ankara, Avrupa’nın güvenlik mimarisinde daha görünür hale geldikçe, dış politikada manevra alanını genişletebilir; savunma sanayii, enerji ve bölgesel diplomasi başlıklarında elini güçlendirebilir. Öte yandan bu rol, Türkiye’den daha fazla sorumluluk, daha fazla denge ve daha karmaşık bir diplomatik yönetim de talep edecek. Avrupa ile ilişkilerde güvenlik merkezli yeni bir sayfa açılması, ekonomik ve siyasi dosyalardaki sorunları tek başına çözmeyecek; ancak karşılıklı bağımlılığı artırarak yeni bir diyalog zemini oluşturabilir.
Sonuç olarak Avrupalı uzmanların işaret ettiği tablo, AB’nin geleceğinde Türkiye’nin yalnızca komşu değil, aynı zamanda stratejik ortak olarak daha fazla öne çıkacağını gösteriyor. Kıtanın güvenlik kaygıları derinleştikçe, Ankara’nın rolü de klasik diplomatik başlıkların ötesine geçerek Avrupa’nın uzun vadeli hesaplarının merkezine yerleşiyor.
