İBB’ye yönelik yolsuzluk soruşturmasında, Ağaç ve Peyzaj AŞ üzerinden kurgusal ihale sistemi kurulduğu iddiasıyla 29 şüpheli gözaltına alındı. Dosya, belediye ihaleleri ve kamu denetimi tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) yönelik yürütülen yolsuzluk soruşturması, kamu ihaleleri ve belediye şirketleri üzerinden kurulduğu iddia edilen sistemin boyutunu yeniden gündeme taşıdı. Ağaç ve Peyzaj AŞ üzerinden usulsüzce kurgusal ihale sistematiği işletilerek ihalelere fesat karıştırıldığı iddiasıyla 29 şüpheli gözaltına alındı.
Soruşturmanın merkezinde, belediye iştirakleri aracılığıyla yürütülen alım ve ihale süreçlerinin nasıl şekillendirildiği sorusu bulunuyor. Türkiye’de büyükşehir belediyeleri, bütçe büyüklükleri ve iştirak yapıları nedeniyle yalnızca yerel yönetim değil, aynı zamanda ciddi bir kamu kaynak yönetimi alanı olarak da görülüyor. Bu nedenle belediye şirketleri üzerinden yürüyen her soruşturma, sadece hukuki değil, siyasi ve idari sonuçlar da doğuruyor.
Ağaç ve Peyzaj AŞ, kent estetiği, çevre düzenlemesi ve yeşil alan yönetimi gibi doğrudan şehir yaşamını etkileyen hizmetlerde görev yapan bir belediye şirketi. Bu tür şirketler, doğası gereği çok sayıda mal ve hizmet alımı yaptığı için denetim mekanizmalarının güçlü işlemesi bekleniyor. İddia edilen usulsüzlük, tam da bu noktada, ihale süreçlerinin şeffaflığına ve rekabet ilkesine ilişkin soru işaretlerini büyütüyor.
“İhalelere fesat karıştırma” suçlaması, yalnızca bir usulsüzlük iddiası olmanın ötesinde, kamu kaynaklarının hangi yöntemlerle yönlendirildiğine dair ağır bir itham anlamına geliyor. Kurgusal ihale sistematiği ifadesi ise, dosyanın sıradan bir prosedür hatasından ziyade önceden planlanmış bir organizasyon şüphesi taşıdığına işaret ediyor. Bu da soruşturmanın kapsamının genişleyebileceği beklentisini güçlendiriyor.
İBB gibi Türkiye’nin en büyük yerel yönetimlerinden birine yönelik böyle bir dosya, doğal olarak siyasi tartışmaları da beraberinde getiriyor. Muhalefet ve iktidar cephesinde belediye yönetimleri üzerinden yürüyen denetim tartışmaları uzun süredir gündemdeydi; bu soruşturma ise o tartışmayı daha da sertleştirecek nitelikte. Ancak hukuki süreç tamamlanmadan verilecek her hüküm, kamuoyunda yeni kutuplaşma riskini de artırıyor.
Öte yandan, bu tür soruşturmaların kamu vicdanı açısından en önemli yönü, yerel yönetimlerde hesap verebilirliğin ne kadar etkin işlediği sorusudur. Belediyeler, doğrudan vatandaşın yaşamına temas eden hizmetleri yürüttüğü için, ihale süreçlerindeki en küçük şüphe bile güven duygusunu zedeleyebilir. Özellikle büyük ölçekli şehirlerde, altyapıdan çevre düzenlemesine kadar uzanan harcamaların denetimi, kamu yönetiminin temel sınavlarından biri haline geliyor.
Türkiye açısından bakıldığında dosyanın bir diğer önemi, belediye şirketlerinin kamu ihale sistemindeki rolünü yeniden tartışmaya açmasıdır. Yerel yönetimlerin artan bütçeleri, bu alanı hem hizmet üretimi hem de denetim açısından daha hassas hale getiriyor. Bu nedenle soruşturmanın sonucu, yalnızca İBB’yi değil, benzer yapıya sahip diğer belediyeleri de yakından ilgilendirebilir.
Şu aşamada gözaltı sayısının 29’a ulaşması, soruşturmanın ciddiyetini gösterse de nihai tabloyu belirleyecek olan yargı süreci olacak. İddiaların doğruluğu, delil durumu ve savunmaların içeriği netleşmeden kesin yargıya varmak mümkün değil. Buna karşın, dosya şimdiden Türkiye’de belediye ihaleleri, kamu denetimi ve siyasi sorumluluk başlıklarını aynı anda masaya taşımış durumda.
