Irak’ta Ali ez-Zeydi dönemi, güvenlik, dış politika ve toplumsal beklentiler arasında hassas bir denge gerektiriyor. Başarı, yalnızca kurumları değil, bölgesel ilişkileri de etkileyecek.
Irak’ta Ali ez-Zeydi döneminin başlaması, Bağdat’ta yalnızca bir hükümet değişikliğini değil, aynı zamanda kırılgan dengeler üzerinde yürüyen yeni bir siyasal sınavı da ifade ediyor. Ülkenin yıllardır süren güvenlik kaygıları, dış baskılar, mezhepsel gerilimler ve ekonomik beklentiler düşünüldüğünde, yeni yönetimin önünde kolay çözümler sunan bir tablo yok. Zeydi hükümetinin başarısı, büyük güvenlik ve dış politika dosyalarının yönetimi kadar toplumsal beklentilere cevap üretebilme kapasitesine de bağlı olacak.
Irak siyasetinde hükümetlerin ömrü çoğu zaman sadece iç dinamiklerle değil, bölgesel rekabetin yarattığı baskıyla da belirleniyor. Bağdat, bir yandan Washington ile Tahran arasındaki gerilimin etkisini hissederken, diğer yandan komşularıyla ilişkilerinde denge kurmak zorunda kalıyor. Bu nedenle Ali ez-Zeydi dönemi, klasik bir iktidar devri olmaktan çok, Irak’ın hangi eksende ve ne kadar bağımsız hareket edebileceğine dair bir test niteliği taşıyor. Yeni yönetimin atacağı her adım, yalnızca iç kamuoyunda değil, bölgesel başkentlerde de dikkatle izlenecek.
Zeydi hükümetinin önündeki en kritik başlıklardan biri güvenlik. Irak, IŞİD sonrası dönemde örgütsel kapasite büyük ölçüde zayıflatılmış olsa da, hücre yapılanmaları, sınır güvenliği ve yerel düzeydeki kırılganlıklar nedeniyle tam anlamıyla rahatlamış değil. Bu durum, hükümetin güvenlik kurumlarını güçlendirmesini, istihbarat koordinasyonunu artırmasını ve özellikle tartışmalı bölgelerde otorite boşluğu oluşmasını engellemesini zorunlu kılıyor. Güvenlikte yaşanacak en küçük zafiyet, siyasi istikrarı hızla zedeleyebilecek bir etki yaratabilir.
Dış politika cephesinde ise Zeydi’nin manevra alanı oldukça dar. Irak, komşularıyla iyi ilişkiler kurmak isterken aynı anda büyük güçlerin çatışma alanına dönüşmekten kaçınmak zorunda. Bu denge siyaseti, teoride pragmatik görünse de pratikte ciddi riskler barındırıyor. Çünkü taraflardan birine yakınlaşma, diğerinde güvensizlik yaratabiliyor; tarafsız kalma çabası ise çoğu zaman yetersizlik olarak yorumlanabiliyor. Yeni hükümetin başarısı, bu baskı altında Irak’ın egemenlik alanını genişletebilmesine bağlı olacak.
Ekonomik ve toplumsal boyut da en az güvenlik kadar belirleyici. Irak’ta kamu hizmetlerinin kalitesi, işsizlik, altyapı eksiklikleri ve genç nüfusun beklentileri, hükümetlerin meşruiyetini doğrudan etkiliyor. Petrol gelirlerine rağmen devlet kapasitesinin sınırlı kalması, halkın sabrını uzun süredir zorluyor. Zeydi yönetimi, yalnızca siyasi denge kurmakla yetinirse, toplumun günlük hayatına dokunan somut iyileşmeler üretmekte zorlanabilir. Bu da yeni dönemin en büyük açmazlarından biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye açısından bakıldığında ise Irak’taki bu yeni dönem, sınır güvenliği, ticaret yolları, enerji işbirliği ve bölgesel istikrar bakımından doğrudan önem taşıyor. Ankara, Bağdat’ta istikrarlı ve öngörülebilir bir yönetim görmeyi isterken, aynı zamanda Irak’ın kendi iç dengelerini koruyabilmesini de önemsiyor. Özellikle güvenlik alanındaki gelişmeler, sınır ötesi tehditlerin yönetimi ve ekonomik ilişkilerin geleceği açısından yakından takip edilecek. Irak’taki her siyasi kırılma, Türkiye’nin güney sınırında yeni bir risk ya da yeni bir fırsat anlamına gelebilir.
Bu çerçevede Ali ez-Zeydi dönemi, yalnızca bir hükümetin performansıyla değil, Irak devletinin kurumsal dayanıklılığıyla da ölçülecek. Eğer yönetim, güvenlikte kontrolü artırır, dış ilişkilerde dengeyi korur ve toplumsal beklentilere karşılık verebilirse, Bağdat’ta uzun süredir aranan istikrar zemini güçlenebilir. Ancak aksi durumda, Irak bir kez daha kısa vadeli siyasi hesapların ve dış baskıların arasında sıkışmış bir ülke görüntüsü verebilir. Bu nedenle Zeydi hükümetinin ilk adımları, yalnızca bugünü değil, Irak’ın önümüzdeki birkaç yılını da şekillendirecek nitelikte görünüyor.
