İran, Pakistan arabuluculuğunda süren ABD görüşmelerine ilişkin dikkat çekici bir mesaj verdi. Tahran, anlaşma ihtimaline rağmen müzakerelerde hâlâ ciddi mesafe bulunduğunu vurguladı.
İran ile ABD arasında Pakistan arabuluculuğunda yürütülen temaslar, Tahran’dan gelen son açıklamayla yeniden uluslararası diplomasinin merkezine yerleşti. İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi’nin, “Anlaşmaya hem çok uzak, hem de çok yakınız” sözleri, sürecin hem kırılgan hem de hâlâ açık olduğunu gösteren çarpıcı bir diplomatik mesaj niteliği taşıdı.
Bu ifade, ilk bakışta çelişkili görünse de aslında İran dosyasının yıllardır taşıdığı temel gerilimi özetliyor: Taraflar masayı tamamen devirmeden ilerlemeye çalışıyor, ancak en kritik başlıklarda ortak bir zemin hâlâ netleşmiş değil. Nükleer program, yaptırımların geleceği, güvenlik kaygıları ve karşılıklı güvensizlik, görüşmelerin her aşamasında belirleyici olmaya devam ediyor.
Pakistan’ın arabulucu rolü de bu noktada dikkat çekiyor. Bölgesel aktörlerin devreye girmesi, doğrudan temasların siyasi maliyetini azaltmayı amaçlasa da, böylesi hassas dosyalarda arabuluculuk tek başına sonuç üretmiyor. Tarafların asıl sınavı, açıklamaların ötesinde somut taviz verip veremeyecekleri olacak. Bekayi’nin sözleri de tam olarak bu nedenle, umut ile ihtiyat arasındaki ince çizgide okunuyor.
İran açısından müzakere süreci yalnızca dış politika meselesi değil; aynı zamanda ekonomik baskının hafifletilmesi, iç kamuoyuna mesaj verilmesi ve yaptırımların yarattığı mali yükün azaltılması anlamına geliyor. ABD cephesinde ise nükleer programın kontrol altına alınması ve yeni bir kriz dalgasının önlenmesi öncelik taşıyor. Bu iki hedef zaman zaman kesişse de, güven sorunu nedeniyle kalıcı bir uzlaşıya dönüşmesi kolay olmuyor.
Son yıllarda İran dosyasında yaşanan her dalgalanma, küresel enerji piyasalarından Körfez güvenliğine, İsrail-İran geriliminden Avrupa’nın diplomatik hesaplarına kadar geniş bir etki alanı yarattı. Bu nedenle “yakınız” ifadesi kadar “uzak” vurgusu da önem taşıyor; çünkü küçük bir diplomatik ilerleme bile bölgesel tansiyonu düşürebilirken, bir tıkanma yeni bir kriz riskini büyütebilir.
Türkiye açısından bakıldığında ise bu gelişme birkaç nedenle yakından izleniyor. İran’daki belirsizlik, sınır güvenliği, bölgesel ticaret, enerji arzı ve Orta Doğu’daki genel istikrar üzerinde doğrudan etkili olabiliyor. Ankara, hem diplomatik kanalların açık kalmasını hem de yeni bir gerilim dalgasının bölgeyi sarsmamasını önemsiyor. Bu nedenle İran-ABD hattındaki her açıklama, yalnızca iki ülkeyi değil, çevre coğrafyayı da ilgilendiriyor.
Bekayi’nin mesajı, tarafların tamamen kopmadığını ama anlaşmaya varmanın da hâlâ ciddi siyasi irade gerektirdiğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki süreçte belirleyici olacak unsur, görüşmelerin teknik ayrıntılarından çok, tarafların karşılıklı güven açığını kapatıp kapatamayacağı olacak. Şimdilik tablo, bir yandan diplomatik kapının açık kaldığını, diğer yandan o kapının hâlâ tam olarak aralanamadığını gösteriyor.
