İsrail’de Ultra-Ortodoks Haredi lider Haham Dov Lando, zorunlu askerlik krizi nedeniyle partisinden erken seçim çağrısı yapmasını istedi. Karar, Netanyahu hükümetinin kırılgan dengesini daha da zorlayabilir.
İsrail’de zorunlu askerlik tartışması, bir kez daha hükümetin en zayıf halkasını görünür kıldı. Ultra-Ortodoks Yahudilerin siyasal temsilinde etkili olan Degel HaTorah Partisi’nin dini lideri Haham Dov Lando’nun erken seçim çağrısı talimatı vermesi, yalnızca bir parti içi karar değil; koalisyonun geleceğini doğrudan etkileyebilecek bir siyasi işaret olarak okunuyor.
Bu gelişmenin merkezinde, uzun süredir İsrail siyasetini bölen Haredi toplulukların askerlik muafiyeti meselesi bulunuyor. İsrail’de zorunlu askerlik, devletin güvenlik mimarisinin temel unsurlarından biri kabul edilirken, Ultra-Ortodoks kesimlerin bu yükümlülükten muaf tutulması laik kesimlerde ciddi rahatsızlık yaratıyor. Özellikle savaş ve güvenlik baskısının arttığı dönemlerde bu tartışma daha da sertleşiyor.
Haham Dov Lando’nun talimatı, Degel HaTorah’ın siyasi çizgisinde önemli bir sertleşmeye işaret ediyor. Haredi partiler, yıllardır koalisyon pazarlıklarında askerlik muafiyeti ve dini yaşam alanlarının korunması gibi başlıklarda belirleyici rol oynuyor. Ancak bu kez mesele yalnızca bir pazarlık konusu olmaktan çıkmış görünüyor; çünkü askerlik krizi, hükümetin meşruiyetini ve ortaklarının sadakatini test eden bir krize dönüşmüş durumda.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun liderlik ettiği koalisyon, farklı ideolojik blokların bir arada tutulmasıyla ayakta duruyor. Bu nedenle Haredi partilerin desteği, hükümetin sayısal çoğunluğu açısından kritik önem taşıyor. Erken seçim çağrısı ihtimali, Netanyahu’nun elini zayıflatırken, koalisyon ortakları arasındaki güveni de aşındırabilir. Böyle bir senaryo, İsrail’de zaten kırılgan olan siyasi istikrarı daha da belirsiz hale getirir.
Krizin toplumsal boyutu da en az siyasi boyutu kadar derin. Laik ve dindar kesimler arasındaki gerilim, yalnızca askerlik üzerinden değil, devletin kimliği üzerinden de şekilleniyor. Bir kesim, herkesin eşit yükümlülük üstlenmesi gerektiğini savunurken; diğer kesim dini eğitim ve yaşam biçiminin korunmasını önceliyor. Bu ayrışma, İsrail siyasetinde uzun vadeli bir kutuplaşma üretmeye devam ediyor.
Türkiye açısından bakıldığında bu gelişme, İsrail iç siyasetinin bölgesel dosyalar üzerindeki etkisini anlamak bakımından önem taşıyor. Koalisyon krizleri, hükümetlerin dış politika kararlarını, güvenlik yaklaşımını ve Gazze başta olmak üzere bölgesel çatışmalara bakışını doğrudan etkileyebiliyor. İsrail’de erken seçim ihtimalinin güçlenmesi, yalnızca iç siyasi dengeleri değil, bölgedeki diplomatik ve güvenlik hesaplarını da yeniden şekillendirebilir.
Öte yandan Haredi liderliğin bu çıkışı, İsrail’de siyasal fay hatlarının ne kadar derinleştiğini de gösteriyor. Askerlik meselesi, teknik bir yasal düzenleme tartışması olmaktan çıkıp devletin toplumsal sözleşmesini tartışmaya açan bir başlığa dönüşmüş durumda. Bu nedenle önümüzdeki süreçte erken seçim çağrısının fiili bir siyasi hamleye dönüşüp dönüşmeyeceği, yalnızca parti liderlerinin değil, koalisyonun tüm bileşenlerinin vereceği tepkilere bağlı olacak.
